Tun Dr Ismail: Individu Di Sebalik Nama TTDI

Setiap hari, ratusan ribu rakyat Malaysia menyebut namanya tanpa mereka sedari. Mereka menyebutnya apabila memberikan alamat. Apabila menempah Grab. Apabila memberitahu seseorang di mana mereka tinggal. Apabila menggambarkan lokasi makanan yang enak.

Taman Tun Dr Ismail. TTDI. Salah satu kawasan kejiranan yang paling disayangi dan paling selesa untuk didiami di Kuala Lumpur.

Lelaki yang namanya diabadikan itu merupakan Timbalan Perdana Menteri Malaysia yang kedua. Beliau seorang doktor perubatan yang menjadi negarawan. Beliau merupakan duta pertama Tanah Melayu ke Amerika Syarikat dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Beliau adalah lelaki yang meletak jawatan daripada kerajaan kerana masalah kesihatan, namun kembali semula apabila negara lebih memerlukannya daripada kemampuan fizikalnya sendiri.

Beliau digelar, oleh mereka yang mengkaji sejarah politik Malaysia dengan teliti, sebagai lelaki yang menyelamatkan Malaysia.

Namun, kebanyakan rakyat Malaysia yang tinggal di kawasan kejiranan yang dinamakan sempena namanya tidak dapat menceritakan kisah beliau kepada anda.

Anak Jati Johor Bahru

Tun Dr Ismail bin Abdul Rahman dilahirkan pada 4 November 1915 di Johor Bahru, Negeri-Negeri Selat. Bapa beliau, Abdul Rahman bin Yassin, merupakan salah seorang tokoh Melayu Johor yang paling terkemuka pada zamannya, yang akhirnya menjadi Yang di-Pertua Dewan Negara yang pertama. Abang beliau, Dato Sulaiman, merupakan bekas Menteri Kabinet dan Pesuruhjaya Tinggi Malaysia ke Australia. Keluarga Tun Dr Ismail, sejak dari akarnya, merupakan sebuah keluarga yang berkhidmat untuk negara.

Beliau mendapat pendidikan di Johor Bahru sebelum ke Singapura untuk sekolah menengah dan kemudian ke Melbourne, Australia, bagi mempelajari bidang perubatan. Tun Ismail, seorang doktor perubatan yang terlatih di Singapura dan Melbourne, menceburkan diri dalam politik Malaysia pada tahun 1951 apabila beliau dipilih sebagai naib presiden Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO).

Peralihan daripada bidang perubatan kepada politik bukanlah bermakna meninggalkan satu kerjaya demi kerjaya yang lain. Ia merupakan kesinambungan satu naluri, iaitu naluri untuk menyembuhkan, daripada pesakit individu kepada badan politik. Tun Dr Ismail menghabiskan sisa hidupnya dengan menggunakan ketelitian diagnosis seorang doktor terhadap masalah negara yang baru merdeka, dan rakan-rakan sejawatnya mengingati beliau tepat kerana kualiti ini. Beliau mendekati masalah politik sebagaimana seorang doktor mendekati pesakitnya. Secara metodikal. Secara jujur. Tanpa sentimen mengenai apa yang diperlukan oleh diagnosis tersebut.

Perkara Pertama yang Menentukan Peribadinya

Apabila Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos 1957, negara baharu itu memerlukan seseorang untuk mewakilinya ke persada dunia. Pilihan jatuh kepada Tun Dr Ismail. Beliau berkhidmat sebagai duta pertama Tanah Melayu ke Amerika Syarikat dan wakil tetap ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.

Fikirkan apa maknanya itu. Orang pertama yang menduduki kerusi Tanah Melayu di Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu sebagai wakil sebuah negara berdaulat. Orang pertama yang melangkah masuk ke Jabatan Negara di Washington sebagai duta sebuah Tanah Melayu yang merdeka dan bukannya subjek Empayar British. Seorang doktor dari Johor Bahru yang pernah belajar perubatan di Melbourne, yang telah menjadi naib presiden UMNO, yang kini mendapati dirinya menyerahkan tauliah sebuah negara baharu kepada negara paling berkuasa di bumi.

Beliau berkhidmat dalam peranan itu dari tahun 1957 hingga 1959, membina hubungan antarabangsa yang menjadi tunjang kepada kedudukan diplomatik Malaysia yang luar biasa untuk dekad-dekad mendatang. Beliau kembali ke Tanah Melayu pada tahun 1959 dan memegang beberapa peranan menteri secara berturut-turut. Beliau berturut-turut menjadi menteri hal ehwal luar, keselamatan dalam negeri, dan hal ehwal dalam negeri. Beliau memainkan peranan penting dalam pembentukan Persekutuan Malaysia pada tahun 1963, melalui rundingan yang sangat kompleks dengan Singapura, Sabah, dan Sarawak yang menghasilkan entiti Malaysia pada hari ini. Beliau mengemudi Konfrontasi, iaitu konfrontasi bersenjata Indonesia terhadap Malaysia yang baru dibentuk, dengan kecerdasan diplomatik yang spesifik dan pragmatik daripada seseorang yang memahami bahawa negara muda bertahan dengan membina pakatan dan bukannya berperang dalam peperangan yang mereka tidak mampu tanggung.

Peletakan Jawatan yang Mendedahkan Peribadinya

Beliau meletak jawatan kerana masalah kesihatan pada tahun 1967.

Fakta tunggal ini wajar diberi perhatian lebih daripada apa yang biasanya diberikan oleh sejarah Malaysia. Pada tahun 1967, Tun Dr Ismail berada di puncak kerelevanan dan pengaruh politiknya. Beliau ialah Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri. Beliau merupakan antara tokoh yang paling dihormati dalam UMNO. Beliau, menurut kebanyakan penilaian, merupakan antara ahli politik yang paling berkebolehan dalam generasinya di negara ini.

Dan beliau meletak jawatan. Bukan kerana didesak. Bukan kerana kekalahan politik. Kerana jantungnya mula gagal berfungsi dan beliau memahami, dengan kejelasan diagnosis seorang doktor terlatih, bahawa beliau tidak dapat meneruskan tugas pada kadar yang diperlukan tanpa menggadaikan kesihatannya melebihi apa yang mampu ditampung oleh tubuhnya.

Beliau menerima kuasa sebagai satu tanggungjawab dan bukannya hak istimewa, dan menyerahkannya apabila prinsip, keadaan, atau kesihatan menuntutnya.

Itu adalah satu ayat yang menggambarkan sesuatu yang benar-benar jarang berlaku dalam kehidupan politik di mana-mana negara pada era apa pun. Kebanyakan ahli politik tidak meletak jawatan kerana kesihatan mereka memerlukannya. Mereka teruskan. Mereka uruskan. Mereka bertegas bahawa sumbangan mereka terlalu penting untuk diganggu oleh sesuatu yang menyusahkan seperti jantung yang lemah. Mereka kekal sehingga mereka diusung keluar.

Tun Dr Ismail melihat situasi itu dengan jelas, seperti cara seorang doktor melihat carta pesakit, dan membuat diagnosis yang jujur. Beliau tidak cukup sihat untuk melakukan tugas itu dengan betul. Beliau pergi.

Dan kemudian negaranya memanggil beliau kembali.

Bab Paling Gelap dan Lelaki yang Melangkah Kembali Ke Dalamnya

Pada 13 Mei 1969, Malaysia retak.

Pilihan raya umum 10 Mei 1969 menghasilkan keputusan yang tidak dijangka sepenuhnya oleh mana-mana parti politik dan seni bina politik negara tidak bersedia untuk menerimanya. Parti pemerintah, Perikatan, kehilangan sokongan yang besar. Parti pembangkang meraikan di jalanan. Demonstrasi balas menyusul. Dan kemudian keganasan bermula.

Apa yang berlaku di Kuala Lumpur pada 13 Mei 1969 dan hari-hari seterusnya adalah bab paling gelap dalam sejarah politik Malaysia. Beratus-ratus orang terkorban. Jumlah tepat masih dipertikaikan, dengan angka rasmi jauh lebih rendah daripada apa yang dicadangkan oleh penyelidik bebas dan akaun saksi mata. Keharmonian kaum yang menjadi premis model tadbir urus Perikatan telah terbukti, di bawah tekanan melampau kekecewaan politik dan ketakutan masyarakat, betapa ia lebih rapuh daripada yang diandaikan oleh rangka kerja berbilang kaum yang optimistik semasa kemerdekaan.

Parlimen digantung. Darurat diisytiharkan. Majlis Gerakan Negara (MAGERAN) ditubuhkan di bawah Tun Abdul Razak untuk mentadbir negara sementara demokrasi berparlimen digantung.

Tun Dr Ismail berada dalam persaraan. Jantungnya masih lemah. Beliau sudah pun membuat perhitungan itu sekali, empat tahun sebelumnya, bahawa tugas itu memerlukan lebih daripada yang mampu diberikan oleh tubuhnya dengan selamat.

Beliau kembali juga.

Selepas keganasan kaum 13 Mei 1969, Dr Ismail kembali ke dalam kerajaan kerana Malaysia bukan sahaja memerlukan kekuatan pentadbiran, tetapi kredibiliti moral.

Perbezaan itu perlu direnungi. Kekuatan pentadbiran sedia ada. Terdapat teknokrat dan penggerak politik yang berkebolehan dalam jentera UMNO yang boleh menguruskan mekanik pemulihan ketenteraman dan akhirnya mengembalikan negara kepada pemerintahan berparlimen. Apa yang tidak dapat mereka sediakan, dengan cara spesifik yang Tun Dr Ismail mampu sediakan, adalah kredibiliti moral.

Tun Dr Ismail dipercayai. Bukan oleh orang Melayu sahaja. Bukan oleh UMNO sahaja. Oleh masyarakat merentasi garis kaum yang telah melihat beliau membawa diri, sepanjang kerjaya politik selama dua dekad, dengan konsistensi dan integriti yang dituntut oleh krisis Mei 1969 sebagai syarat paling asas untuk pemulihan.

Sebagai Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri dan ahli Majlis Gerakan Negara, beliau membantu memulihkan ketenteraman, menyokong Majlis Perundingan Negara dan Rukun Negara, serta membantu mengembalikan negara kepada pemerintahan berparlimen pada Februari 1971.

Rukun Negara. Lima prinsip kenegaraan Malaysia yang diisytiharkan pada 31 Ogos 1970, pada ulang tahun ketiga belas kemerdekaan, sebagai pernyataan asas tentang negara jenis apa yang Malaysia komited untuk menjadi selepas krisis terburuknya. Kepercayaan kepada Tuhan. Kesetiaan kepada Raja dan Negara. Keluhuran Perlembagaan. Kedaulatan Undang-undang. Kesopanan dan Kesusilaan.

Tun Dr Ismail merupakan antara arkitek deklarasi itu. Bukan sekadar sebagai ahli politik yang mencari perlindungan politik. Sebagai seorang lelaki yang memahami, dengan kejelasan diagnosis yang sentiasa mencirikan dirinya, bahawa pesakit, iaitu Malaysia, bukan sahaja memerlukan penstabilan tetapi rangka kerja untuk kesihatan masa depan. Rukun Negara adalah preskripsinya.

Lelaki yang Menyelamatkan Malaysia

Ismail digelar sebagai lelaki yang menyelamatkan Malaysia atas tindakan beliau selepas 13 Mei. Gelaran itu bukanlah hiperbola. Dalam keadaan spesifik tahun 1969 dan 1970, apabila rangka kerja demokrasi telah digantung, apabila keganasan kaum telah memusnahkan premis berbilang kaum yang optimistik pada dekad kemerdekaan, apabila bentuk masa depan negara benar-benar tidak menentu, kehadiran Tun Dr Ismail dalam majlis pemerintahan menyediakan sesuatu yang tidak dapat disediakan oleh struktur organisasi sahaja.

Ia menyediakan jaminan seorang lelaki yang dikenali. Seorang lelaki dengan rekod integriti yang didokumenkan. Seorang lelaki yang meletak jawatan daripada melakukan tugas dengan buruk. Seorang lelaki yang kembali daripada persaraan dengan kos perubatan peribadi kerana beliau memahami bahawa keperluan negaranya lebih besar daripada tuntutan kesihatannya. Seorang lelaki yang kelakuannya sepanjang dua dekad kehidupan awam telah membuktikan, dalam minda rakyat Malaysia merentasi semua komuniti, bahawa beliau adalah seseorang yang boleh dipercayai untuk menguruskan kuasa tanpa menyalahgunakannya.

Beliau dilantik sebagai Timbalan Perdana Menteri pada tahun 1970 di bawah Tun Abdul Razak. Semasa kematiannya, beliau adalah pemangku perdana menteri ketika Tun Abdul Razak berada di luar negara.

Beliau meninggal dunia dalam jawatan itu. Pada 2 Ogos 1973, Dr Ismail meninggal dunia akibat serangan jantung. Beliau meninggalkan seorang isteri, Toh Puan Norashikin Seth. Beliau berusia lima puluh tujuh tahun. Jantung yang beliau peringatkan kepada rakan-rakan sejawatnya pada tahun 1967, yang telah pun lemah ketika itu, berhenti berfungsi semasa beliau masih berkhidmat. Semasa beliau masih Timbalan Perdana Menteri. Semasa Tun Abdul Razak berada di luar negara dan Tun Dr Ismail, seperti yang sering dilakukannya sepanjang kerjayanya, memegang sesuatu yang perlu dipegang.

Beliau memilih kelangsungan negara berbanding kesejahteraan fizikalnya sendiri.

Itu bukanlah penghargaan yang ditulis oleh peminat yang mencari bahasa puitis. Ia adalah gambaran fakta tentang apa yang beliau lakukan. Beliau tahu jantungnya sedang gagal. Beliau kembali juga. Beliau meninggal dunia dalam jawatan. Pilihan itu dibuat, secara senyap dan tanpa pengumuman, di suatu tempat antara 1967 dan 1969. Dan ia meragut segala-galanya yang masih berbaki padanya.

Apa Sebenarnya TTDI

Taman Tun Dr Ismail dibangunkan pada tahun 1970-an sebagai salah satu perbandaran kediaman model di Kuala Lumpur, dinamakan sempena penghormatan kepada lelaki yang baru sahaja meninggal dunia dalam perkhidmatan. Hari ini, ia merupakan antara alamat yang paling menjadi rebutan di ibu kota, dikenali dengan jalan-jalannya yang dilitupi pepohon, budaya kafenya, pasar pagi hari Sabtu, serta kualiti kehidupan bandar berskala manusia yang matang dan hijau yang jarang sekali dapat ditiru oleh pembangunan baharu di Kuala Lumpur.

Ia benar-benar tempat yang menyenangkan untuk didiami. Dan setiap penduduk yang memberikan alamat mereka, setiap penghantar makanan yang memasukkan TTDI ke dalam aplikasi mereka, setiap orang yang memberitahu rakan untuk belok kiri di pintu masuk TTDI, sedang menyebut nama seorang lelaki yang kembali daripada persaraan ketika negaranya sedang retak, yang membantu menulis prinsip-prinsip yang mentakrifkan Malaysia sepatutnya menjadi negara yang bagaimana, yang meninggal dunia dalam jawatan pada usia lima puluh tujuh tahun kerana tugas yang beliau terima menuntut lebih daripada apa yang mampu diberikan oleh tubuhnya.

Kebanyakan mereka tidak tahu perkara ini. Kebanyakan mereka tidak pernah diberitahu.

Preskripsi yang Ditinggalkannya

Tun Dr Ismail kekal, sehingga hari ini, sebagai tokoh agung yang tidak dapat dipertikaikan bagi integriti awam dan etika politik dalam sejarah Malaysia. Bagi Tun Dr Ismail, seni kenegarawan bukanlah mengenai perhubungan awam; ia mengenai kesihatan anatomi negara.

Frasa itu wajar bergema. Kesihatan anatomi negara. Metafora seorang doktor untuk apa sebenarnya tadbir urus yang baik itu. Bukan pengurusan penampilan. Bukan penanaman populariti. Bukan pengumpulan kuasa peribadi atau pengayaan sekutu dan keluarga. Kesihatan anatomi negara. Fungsi institusinya. Integriti prosesnya. Kepercayaan warganya kepada orang yang memegang kuasa ke atas mereka.

Beliau adalah seorang doktor perubatan yang merawat pesakit dan kemudian menghabiskan kerjayanya merawat sebuah negara. Beliau menggunakan etika yang sama untuk kedua-duanya. Anda memberitahu pesakit perkara yang sebenar. Anda menetapkan preskripsi yang diperlukan oleh keadaan tersebut dan bukannya apa yang pesakit mahu dengar. Anda tidak memberikan mereka pembohongan yang selesa apabila kebenaran yang tidak selesa adalah apa yang mereka perlukan. Dan apabila keadaan itu serius, anda tidak berpaling pergi kerana rawatannya menuntut komitmen.

Beliau tidak berpaling pergi. Beliau melangkah masuk semula.

Malaysia telah melahirkan ramai ahli politik. Ia melahirkan agak sedikit negarawan. Perbezaan antara keduanya adalah tepat perkara yang dijelmakan oleh Tun Dr Ismail dan yang dibawa oleh gelaran pada kejiranan yang dinamakan sempena namanya, Taman Tun Dr Ismail, dalam huruf yang cukup besar untuk dilihat dari jalan raya tanpa cukup jelas untuk dibaca.

Beliau memberikan segala-galanya yang beliau miliki. Kepada sebuah negara yang meletakkan namanya pada sebuah kejiranan dan kebanyakannya terlupa apa maksud nama tersebut.

Sekarang anda tahu.

Adakah anda mengetahui kisah lelaki di sebalik nama TTDI sebelum hari ini? Dan apakah pendapat anda tentang apa yang dikatakan oleh kisah beliau mengenai jenis kepimpinan yang diperlukan oleh Malaysia sekarang?

---

Kisah ini adalah sebahagian daripada Ipoh Stories. Di EdQuest International School di Ipoh, kami percaya sejarah, perwatakan dan pemikiran kritis paling baik dipelajari melalui kisah benar, termasuk kisah negara kita sendiri.

Kisah dalam siri ini dikongsi untuk tujuan maklumat dan pendidikan. Di mana akaun berbeza atau bersandarkan lagenda dan sejarah lisan, kami menyatakan sedemikian. Kami menghormati semua kaum, agama dan budaya, dan kami tidak mewakili atau menyokong mana-mana parti politik atau gerakan.